Diagram Ishikawy. Analiza pczyczynowo-skutkowa (problem znika)

diagram Ishikawy

Diagram Ishikawy, ma wiele nazw. Określa się go jeszcze jako diagram przyczyn i skutków (ang.cause and effect diagram) , diagram rybiej ości (ang. fishbone diagrams), wykres rybiej ości.

Więc diagram Ishikawy jest diagramem przyczynowo-skutkowym, który pomaga menedżerom wyśledzić przyczyny niedoskonałości, zmian, wad lub awarii.

Schemat wygląda jak szkielet ryby z problemem na głowie i przyczynami karmienia. Po zidentyfikowaniu wszystkich przyczyn leżących u podstaw problemu menedżerowie mogą zacząć szukać rozwiązań, aby problem nie powtarzał się.

Typowe zastosowania diagramu Ishikawy to projektowanie produktu i zapobieganie wadom jakości w celu zidentyfikowania potencjalnych czynników powodujących ogólny efekt. Każde źródło lub przyczyna niedoskonałości jest źródłem zmienności. Przyczyny są zazwyczaj pogrupowane w główne kategorie w celu zidentyfikowania i sklasyfikowania tych źródeł zmienności.

Diagram Ishikawy opis

Jak już wspomniałem problem czy wada jest pokazany jako głowy ryby, skierowany w prawo. Z kolei przyczyny rozciągają się w lewo, jak ości. Żebra rozgałęziają się od kręgosłupa. Zaczynamy od głównych przyczyn, z odgałęzieniami określającymi rodziny problemów (np 5M i inne, ale o tym za chwilę), do tylu poziomów, ile potrzeba.

Diagramy Ishikawy zostały spopularyzowane w 1960 roku przez Kaoru Ishikawa,  który był pionierem procesów zarządzania jakością w Kawasaki, oraz w procesie stał się jednym z ojców założycieli nowoczesnego zarządzania.

Podstawowa koncepcja została po raz pierwszy użyta w 1920 roku i jest uważana za jeden z siedmiu podstawowych narzędzi  kontroli jakości. Jest znany jako schemat kości ryb ze względu na swój kształt, podobny do widoku szkieletu ryby z boku.

Zalety

  • Wysoce wizualne narzędzie burzy mózgów, które może wywołać kolejne przykłady pierwotnych przyczyn
  • Szybko określisz, czy podstawowa przyczyna została znaleziona wiele razy w tym samym lub innym drzewie przyczynowym
  • Pozwala zobaczyć wszystkie przyczyny jednocześnie
  • Dobra wizualizacja do przedstawiania problemów interesariuszom
  • Graficzna analiza problemu jest uporządkowanym przekazem informacji
  • Kładzie nacisk na hierarchię danych, zlokalizowanie i wyeliminowanie przyczyn problemu
  • Ułatwia systematyzację możliwych przyczyn wystąpienia niepowodzenia
  • Umożliwia swobodne wprowadzenie nowych propozycji oraz ich systematyzację na bieżąco.
  • Jest również podstawą do dalszych działań i zbierania danych.

Wady

  • Złożone wady mogą powodować wiele przyczyn, które mogą stać się wizualnie bardzo skomplikowanie. Nieprzejrzystość przy analizie złożonych problemów.
  • Zależności między przyczynami nie można łatwo zidentyfikować
  • Trudność klasyfikacji poszczególnych przyczyn do właściwych grup lub podgrup.

Tworzenie diagramu Ishikawy

Zaczynamy od poziomej osi skierowanej w prawą stronę, która jest określeniem wyraźnie sformułowanego problemu (skutku). Łączy główne kategorie przyczyn w formie pochyłych strzałek prowadzących do badanego zjawiska. Kolejnym krokiem jest określenie przyczyn, które rozdziela się na podstawowe przyczyny, czyli te główne i podprzyczyny.

Do każdej kategorii przyczyn przyporządkowane są poziome strzałki, które określają główne źródła badanego problemu. Wykres rozbudowywany jest przez dołączanie kolejnych przyczyn i podprzyczyn.

diagram Ishikawy

Każda strzałka oznacza „…przyczynia się do…”, tzn. kierując się od podprzyczyn w kierunku głównej osi poziomej interpretujemy wykres odpowiadając na pytanie „jaki to przynosi efekt?”.

Natomiast odczytując diagram od strzałki poziomej do podprzyczyn odpowiadamy na pytanie „dlaczego”? Rozbudowa wykresu kończy się w momencie pełnego zidentyfikowania zjawiska.

Graficzna analiza badanego problemu umożliwia rozpoznanie i rozpatrzenie innych przyczyn, które wcześniej zostały pominięte lub nie były brane pod uwagę.

Jakie są rodzaje diagramu Ishikawy?

Analiza przyczyn pierwotnych ma na celu ujawnienie kluczowych zależności między różnymi zmiennymi, a możliwe przyczyny zapewniają dodatkowy wgląd w zachowanie procesu.

Przyczyny ujawniają się na podstawie analizy, często podczas sesji burzy mózgów i są pogrupowane w kategorie na głównych gałęziach kości rybnej. Aby pomóc w ustrukturyzowaniu tego podejścia, kategorie są często wybierane z jednego ze wspólnych modeli pokazanych poniżej, ale mogą pojawić się jako coś unikalnego dla aplikacji w konkretnym przypadku.

Każda potencjalna przyczyna jest prześledzona wstecz, aby znaleźć przyczynę pierwotną, często przy użyciu techniki 5 Why.


W celu ułatwienia analizy przyczynowo skutkowej powstało kilka schematów diagramu Ishikawy. Najbardziej i najczęściej praktykowane z nich to:

5 M (używane w produkcji), 5M+3M

Pochodzące z Lean Manufacturing i Toyota Production System , 5 M jest jednym z najczęstszych ram analizy pierwotnych przyczyn:

  • Man / mind power= Moc człowieka / umysłu (praca fizyczna lub oparta na wiedzy, rutyna, brak doświadczenia, monotonia, zmęczenie – każdy aspekt związany z pracą człowieka.)
  • Machine= Maszyna (sprzęt, technologia- czy wszystko jest sprawne i działa na 100%)
  • Material= Materiał (obejmuje surowiec, materiały eksploatacyjne i informacje, czy wady sa widoczne, ukryte, złe wymiary, brak otworów, problemy dostawcy itp.)
  • Method= Metoda (proces- czy jest optymalny, czy kolejność czynności jest dobrze określona itp)
  • Measurement= Pomiar / medium (kontrola, środowisko, czy pomiary dobrze wykonane itp)

Niektóre z nich zostały rozszerzone o dodatkowe trzy i są nazywane 8 M:

  • Mission / mother nature = Misja / matka natura (cel, środowisko- jaki wpływ na cały proces ma środowisko, temperatura, hałas, wilgotność drgania itp)
  • Management / money power = Zarządzanie / siła pieniądza (przywództwo)
  • Maintenance= Konserwacja (czy wszystko jest trzymane, doglądane odpowiednio i konserwowane)

8 P (używany w marketingu produktu)

Ten wspólny model identyfikowania kluczowych atrybutów planowania w marketingu produktu jest często stosowany w analizie przyczyn źródłowych jako kategorie dla diagramu Ishikawa:

  • Produkt (lub usługa)
  • Cena
  • Miejsce-lokacja-środowisko
  • Promocja
  • Ludzie (personel)
  • Proces
  • Dowód rzeczowy (fizyczne aspekty miejsc interakcji z klientem)
  • Performance – nasze wyniki w porównaniu z konkurencją

8 Ps są używane głównie w marketingu produktów.

4 S (używane w branżach usługowych)

Alternatywa stosowana w branżach usługowych wykorzystuje cztery kategorie możliwych przyczyn:

  • Okolica, Surroundings
  • Dostawcy, Suppliers
  • Systemy, Systems
  • Umiejętność, Skill

Diagram Fishbone in Lean

Powtarzającym się tematem transformacji lean lub Six Sigma jest usuwanie bałaganu w celu ujawnienia marnotrawstwa lub możliwości poprawy. Diagram Ishikawy ma na celu rozbicie i uporządkowanie przyczyn problemu, aby pokazać, które elementy mają największy wpływ. 

Grupowanie „przyczyn” oznacza, że ​​możesz myśleć o różnych elementach problemu w oderwaniu od całego procesu. Jedna lub dwie z tych „przyczyn” będą miały większy efekt niż inne i poprowadzą cię do źródła problemu. Ta struktura pozwala również na radzenie sobie z mniejszymi fragmentami, które mają duży wpływ na problem. Patrząc na elementy problemu, a nie na cały proces, znalezienie rozwiązania będzie mniej zniechęcające, a rozwiązywanie problemów łatwiejsze do zarządzania.

Po ustaleniu przyczyny źródłowej ustal priorytetyzację lub sprawdź przyczyny, aby ustalić, które z nich mają największy efekt. Po zidentyfikowaniu skup się na nich. Łatwa metoda sprawdzania przyczyn polega na spojrzeniu na każdą z nich i zadaniu dwóch pytań:

Jak prawdopodobne jest to, że jest to główne źródło problemu lub jego odmiany?

  • V – Very Likely -bardzo prawdopodobne
  • S – Somewhat Likely -trochę prawdopodobne
  • N – Not Likely -mało prawdopodobne

Jak łatwo byłoby to naprawić lub kontrolować?

  • V – Very Easy -bardzo łatwe
  • S – Somewhat Easy -trochę łatwe
  • N – Not Easy -niełatwe

Połącz odpowiedzi na dwa pytania razem. Pracuj nad przyczynami, które mają wynik VV, VS i SV.

PDCA Ishikawy?

Obszarem poprawy jakości, na który zwróciła uwagę Ishikawa, jest jakość w całym cyklu życia produktu – nie tylko podczas produkcji. 

Chociaż mocno wierzył w tworzenie standardów, uważał, że standardy są jak programy ciągłego doskonalenia jakości – one również powinny być stale oceniane i zmieniane. 

Normy nie są ostatecznym źródłem podejmowania decyzji; zadowolenie klienta jest. Chciał, aby menedżerowie konsekwentnie zaspokajali potrzeby konsumentów; z tych potrzeb powinny wynikać wszystkie inne decyzje. Oprócz własnych osiągnięć, Ishikawa czerpał i wyjaśniał zasady innych guru jakości, w tym szczególnie W. Edwardsa Deminga, twórcy modelu Plan-Do-Check-Act. 

Ishikawa rozszerzył cztery kroki Deminga na sześć:

  • Określ cele.
  • Określ metody osiągania celów.
  • Weź udział w edukacji i szkoleniach.
  • Wykonaj pracę.
  • Sprawdź efekty wdrożenia.
  • Podejmij odpowiednie działania.

Diagram Ishikawy Excel

Poniżej plik Excel do pobrania:

https://drive.google.com/file/d/1yr6adbsXXrFu87wFl52idDjsRr56kT89/view?usp=sharing

mgr Rafał Szrajnert
Rafał Szrajnert ukończył studia magisterskie na wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Łódzkiego , a także studia podyplomowe. Jest przedsiębiorcą z ogromnymi sukcesami, Oprócz własnej działalności prowadzi doradztwo biznesowe, coaching i szkolenia, szeroko znane w Polsce.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *