teoria perspektyw
Teoria perspektyw (prospect theory)- Kahneman otrzymał NOBLA 2002 r.
15 grudnia, 2020
efekt pigmaliona
Efekt Pigmaliona w pracy, szkole i życiu. 3 konkretne przykłady
16 grudnia, 2020

Efekt Golema (golem effect) + 5: Rosenthala, Galatei, Pigmaliona, Nimbu, Halo

efekt golema
efekt golema

Czy oczekiwania menedżerów wobec pracowników mogą wpływać na wyniki pracy?

Absolutnie. Nazwane jako efekt Golema i Pigmalion, te uzupełniające się zjawiska psychologiczne opisują to, co dzieje się, gdy przełożeni wyrażają swoje uczucia na temat zdolności do osiągania podwładnych.

Zapoznanie się z tymi efektami jest korzystne dla każdego, kto chce zrozumieć ludzki umysł lub poprawić wydajność pracowników.

Efekt golema

Efekt Golema opisuje proces, w którym przełożeni (tacy jak nauczyciele lub menedżerowie) przewidują niską wydajność podwładnego, powodując to samo zachowanie, które przewidują.

W mitologii chasydzkiej Golem był stworzeniem zbudowanym z gliny i błota, mającym służyć swemu panu. Jednak twórca Golema wie, że gdy nadarzy się okazja, stworzenie przyniesie kłopoty i zniszczenie, co w końcu się spełni.

Pochodzenie terminu efekt Golema
Efekt ten został nazwany na cześć golema, glinianej istoty, którą w mitologii żydowskiej dał rabin Loew z Pragi. Według legendy golem został pierwotnie stworzony, aby chronić praskich Żydów; jednakże z biegiem czasu golem stawał się coraz bardziej zepsuty, aż gwałtownie wymknął się spod kontroli i musiał zostać zniszczony. Efekt został nazwany na cześć legendy o golemie z 1982 roku przez Babada, Inbar i Rosenthala, ponieważ „reprezentuje obawy socjologów i pedagogów, którzy koncentrują się na negatywnych skutkach samospełniających się proroctw” źródło: https://doi.apa.org/doiLanding?doi=10.1037%2F0022-0663.74.4.459

Menedżerowie, którzy przyczyniają się do efektu Golema, uważają, że niektórym pracownikom brakuje umiejętności, potencjału lub chęci odniesienia sukcesu.

Prowadzi to do zmiany stylu przywództwa, w którym menedżerowie mogą:

  • Ustalać wyraźniejsze cele i terminy
  • Przydzielać bardziej rutynowe zadania
  • Regularnie monitorują pracowników
  • Podkreślają kwestie operacyjne zamiast strategicznych

Bez względu na to, czy zostały wyraźnie zakomunikowane, czy nie (często takie przekonania nie są), menedżerowie dają do zrozumienia swoim podwładnym, że ich zaufanie do nich jest ograniczone.

W obliczu takiej rzeczywistości pracownicy stają się mniej zmotywowani i mają mniejsze szanse na osiągnięcie celu, wypełniając w ten sposób samospełniającą się przepowiednię.

Kiedy menedżerowie widzą gorsze wyniki pracownika, mogą podwoić swój apodyktyczny styl zarządzania. W ten sposób cykl sam się podtrzymuje.

Negatywne konsekwencje efektu Golema są znaczące. Może to spowodować:

  • Brak zaufania i pewności siebie pracowników
  • Brak zaufania pracowników do rówieśników i przełożonych
  • Ignorowanie pomysłów
  • Zniechęcanie do odpowiedzialności
  • Niższą produktywność
  • Zwiększone szanse pracowników zachowujących się oportunistycznie
  • Brak zachęty do innowacyjnego rozwiązywania problemów
  • W najgorszym przypadku pracownicy, którzy padną ofiarą efektu Golema, mogą zdecydować się na opuszczenie swoich stanowisk lub firm, kończąc problematyczną i niezrównoważoną sytuację.

Efekt Golema i wychowanie dzieci

Dziecko, czy też druga osoba do której kierowane są negatywne oczekiwania, bądź wyrażane są wrogie opinie, zaczyna się zachowywać właśnie w taki sposób.

Efekt Golema podcina skrzydła i tym samym rodzic z przykładu powyżej sam wpędza swoje dziecko w poczucie beznadziejności. Zastanów się przez chwilę – co tak naprawdę słyszy dziecko, gdy wciąż kierowane są do niego takie słowa?

Wyrażenia typu: …zostaw i tak to źle zrobisz… wywołują w nas pustkę i tym samym brak wiary we własne siły. Pojawia się wewnętrzny krytyk, który wciąż nawołuje …zostaw – po, co masz cokolwiek robić, jak i tak nie zrobisz tego dobrze…

Pozbądź się ze swojej głowy tak okrutnych osądów. Przestań uważać, że Twoje dziecko nie da sobie z czymś rady, bo jest zbyt leniwe, zbyt mało bystre, zbyt mało odpowiedzialne, zbyt ruchliwe, itd. Przyjmując wobec niego taką postawę jednocześnie stawiasz mu mało wyzwań – blokujesz go i nie pozwalasz mu się rozwijać.

Pamiętaj – niskie oczekiwania wobec dziecka prowadzą do zahamowania postępów.

Efekt Pigmaliona

Jeśli efekt Golema obniża wydajność pracownika, efekt Pigmaliona działa dokładnie odwrotnie. W efekcie Pigmaliona, zwiększone oczekiwania przełożonego wobec podwładnych w rzeczywistości poprawiają wydajność.

Nazwa „Pigmalion” pochodzi od greckiego poety Owidiusza. Owidiusz pisze o rzeźbiarzu imieniem Pigmalion, który buduje posąg kobiety tak pięknej, że zakochuje się w nim, a następnie ożywa. (Posąg miał na imię Galatea. Tak więc „efekt Galatei” opisuje zjawisko podnoszenia własnych oczekiwań jako sposób na zwiększenie własnej wydajności w pracy).

W efekcie Pigmaliona menedżerowie mają tendencję do oferowania podwładnym większego zaufania, wolności i odpowiedzialności. Mają tendencję do ściślejszej współpracy z pracownikami w poszukiwaniu rozwiązań problemów, zamiast po prostu mówić im, jak należy to zrobić.

Pozytywne skutki takiego bezstronnego podejścia obejmują:

  • Zwiększona produktywność
  • Lepszy poziom zaangażowania i motywacji pracowników
  • Zwiększona proaktywność
  • Zwiększona integracja ze strategiami i celami firmy
  • Większa pewność siebie pracowników
  • Więcej innowacji

Jednak samo zrozumienie tych skutków nie wystarczy. Aby wiedza ta okazała się użyteczna, należy ją wykorzystać w praktyce.

Mechanizmy psychologiczne stojące u podłoża zachowań

Chociaż konsekwencje efektu Pigmaliona i efektu Golema są dobrze udokumentowane, mechanizmy stojące za nimi są często dyskutowane wśród badaczy.

Twierdzono, że oba efekty wynikają z teorii oczekiwań Victora Vrooma.

Teoria ta zakłada, że ​​ludzie są bardziej skłonni do wykonywania zachowań, w stosunku do których uważają, że mają wysokie oczekiwania co do skutecznego działania.

W odniesieniu do efektu Golema, gdy oczekiwania są stawiane przez przełożonego na niskim poziomie, podwładni nie potrzebują tak dużego wysiłku, aby skutecznie spełnić swoje oczekiwania co do wydajności, co w konsekwencji skutkuje niższymi wynikami.

Rowe i O’Brian argumentowali, że efekt Golema był wynikiem kosztów transakcyjnych i teorii agencji.

Uważają, że ponieważ nauczyciele monitorują swoje klasy pod kątem zachowań oportunistycznych, niektórzy uczniowie mogą przyjąć takie monitorowanie jako znak, że nauczyciel im nie ufa, a z kolei angażują się w zachowania oportunistyczne, ponieważ się od nich oczekuje.

Chociaż porusza się modele samospełniających się przepowiedni, w tym efekt Pigmaliona / Golema, żaden model nie został przetestowany empirycznie.

Ten brak badań jest szczególnie rażący, biorąc pod uwagę, że efekt golema jest silnie powiązany z innymi ustalonymi teoriami motywacyjnymi i koncepcjami zachowań organizacyjnych, takimi jak poczucie własnej skuteczności, wymiana lider-członek i przywództwo transformacyjne.

Efekt Golema i maksymalizacja wydajności pracowników

Jako przełożony, aby wydobyć z podwładnych to, co najlepsze, wykonuj następujące czynności:

  1. Jasno i regularnie przekazuj wysokie oczekiwania
  2. Poinformuj wszystkich liderów firmy o skutkach jakie ma efekt Golema i Pigmaliona oraz o wpływie, jaki wywierają na wydajność pracowników
  3. Nieustannie potwierdzaj możliwości pracowników
  4. Zapewnij nowym pracownikom współpracę z doświadczonymi menedżerami
  5. Zapewnij pracownikom możliwości wykonywania trudnych zadań i zapewnij sukcesy przed przydzieleniem nowych
  6. Pozwól pracownikom opracować własne plany rozwoju zawodowego
  7. Oferuj szkolenie indywidualne
  8. Wyznacz doświadczonych mentorów
  9. Promuj sprawiedliwe środowisko pracy
  10. Zachowaj pozytywne opinie i podkreślaj rozwiązania
  11. Okazuj szczerą troskę o rozwój i sukces pracowników
  12. Dzięki odpowiedniej edukacji każdy, kto chce ulepszyć swoje miejsce pracy poprzez psychologiczne zrozumienie motywacji, może to zrobić.

Implikacje

Efekt Golema ma wiele implikacji dla różnych środowisk organizacyjnych, od szkół, przez sport, po wielomilionowe korporacje.

Efekt Golema ma również duże znaczenie w sporcie, gdzie trener (przełożony) musi często oceniać swoje zewnętrzne okazywanie oczekiwań wobec poszczególnych kolegów z drużyny (podwładnego), aby upewnić się, że nie wysyła negatywnych komunikatów.

Takie negatywne komunikaty mogą znacząco wpłynąć na wyniki graczy.

W związku z tym o wiele bardziej idealnym rozwiązaniem jest wzbudzenie przez trenerów wysokich oczekiwań wobec wszystkich członków zespołu w celu wykorzystania mocy efektu Pigmaliona.

Jest jeszcze coś do powiedzenia na temat skutków Golema wobec pozbawionych praw i szykanowanych grup demograficznych w społeczeństwie, takich jak bezdomni, niepełnosprawni intelektualnie i inne grupy, na które często patrzy się z góry.

Ze względu na niskie oczekiwania często stawiane jednostkom w tych grupach przez całe społeczeństwo, istnieje powód, by sądzić, że takie osoby cierpią z powodu efektów Golema w naprawdę znaczący i paraliżujący sposób.

Istnieje jednak wielka nadzieja na zatrzymanie lub nawet odwrócenie takich trendów, o czym świadczą liczne programy rządowe i non-profit, których celem jest uznanie i wzmocnienie pozycji tych osób w celu odniesienia sukcesu w obecnych realiach.

Zachęcam do podzielenia się swoimi opiniami i doświadczeniem w komentarzach.

Teraz chciałbym usłyszeć, co masz do powiedzenia:

Czego nauczyłeś się z dzisiejszego wpisu?

Co najbardziej Ciebie szokuje w tym jak efekt Golema wpływa na nasze życie?

A może masz pytanie dotyczące czegoś z badania.

Tak czy inaczej, podziel się swoimi przemyśleniami w sekcji komentarzy poniżej.

doktorant Rafał Szrajnert
doktorant Rafał Szrajnert
Rafał Szrajnert to doktorant (PhD) specjalizujący się w zarządzaniu i marketingu. Ukończył studia magisterskie na wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Łódzkiego, a także studia podyplomowe. Jest przedsiębiorcą z ogromnymi sukcesami, Oprócz własnej działalności prowadzi doradztwo biznesowe, coaching i szkolenia, szeroko znane w Polsce.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Uzyskaj dostęp do ekskluzywnych wskazówek, strategii i CASE STUDY, których nie udostępniam nigdzie indziej.

Zapisz się na newsletter.

Uzyskaj dostęp do ekskluzywnych wskazówek, strategii i CASE STUDY, których nie udostępniam nigdzie indziej.
Zapisz się na newsletter.