Efekt Dunninga Krugera wykres przykłady
Efekt Dunninga-Krugera, czyli złudzenie ponadprzeciętności 3 metody jak z nim walczyć)
30 listopada, 2020
heurystyka dostępności
Heurystyka dostępności (3 ciekawe badania)
15 grudnia, 2020

Efekt aureoli (psychologia). Dlaczego efekt halo wpływa na to, jak postrzegamy innych

efekt aureoli
efekt aureoli

Streszczenie

„Efekt aureoli” występuje wtedy, gdy jedna cecha osoby lub rzeczy jest używana do ogólnego osądu tej osoby lub rzeczy. Wspiera szybkie decyzje, nawet te stronnicze.

Efekt aureoli jest dobrze udokumentowanym zjawiskiem psychologiczno-społecznym, które powoduje, że ludzie są stronniczy w swoich ocenach, przenosząc swoje uczucia na temat jednego atrybutu czegoś na inne, często niepowiązane ze sobą atrybuty.

Na przykład wysoka lub przystojna osoba będzie postrzegana jako inteligentna i godna zaufania, nawet jeśli nie ma logicznego powodu, by sądzić, że wzrost lub wygląd korelują z inteligencją i uczciwością.

Termin „efekt aureoli” (znany również jako błąd aureoli) po raz pierwszy pojawił się w kręgach psychologiczno-badawczych w 1920 roku w artykule autorstwa Edwarda Thorndike’a zatytułowanym „A Constant Error in Psychological Ratings.”

Dzięki badaniom empirycznym Thorndike odkrył, że kiedy poproszono ludzi o ocenę innych na podstawie serii cech, negatywne postrzeganie jednej cechy obniżyło wszystkie pozostałe.

Efekt halo działa zarówno w kierunku pozytywnym, jak i negatywnym:

-Jeśli podoba ci się jeden aspekt czegoś, będziesz mieć pozytywne predyspozycje do wszystkiego, co się z tym wiąże.
-Jeśli nie podoba ci się jeden aspekt czegoś, będziesz mieć negatywne predyspozycje do wszystkiego, co się z tym wiąże.

Efekt aureoli co to jest? Definicja

Efekt aureoli to rodzaj błędu poznawczego, w którym nasze ogólne wrażenie o osobie wpływa na to, jak się czujemy i myślimy o jej charakterze.

Zasadniczo, twoje ogólne wrażenie na temat danej osoby (jeśli pomyślisz: „On jest miły!”) wpływa na twoją ocenę specyficznych cech tej osoby (prawdopodobnie założysz że: „On też jest inteligentny!”).

Postrzeganie pojedynczej cechy może przenosić się na to, jak ludzie postrzegają inne aspekty tej osoby.

Świetnym przykładem efektu aureoli w akcji jest nasze ogólne wrażenie na temat celebrytów.

Ponieważ ludzie postrzegają je jako atrakcyjne, odnoszące sukcesy i często lubiane, mają również tendencję do postrzegania ich jako inteligentnych, życzliwych i zabawnych.

Dlaczego efekt halo wpływa na to, jak postrzegamy innych?

Efekt aureoli (psychologia). Dlaczego efekt halo wpływa na to, jak postrzegamy innych 1

Efekt aureoli jest również określany jako „stereotyp atrakcyjności fizycznej” oraz zasada „co piękne jest też dobre”.

Wygląd fizyczny jest często główną częścią efektu halo.

Osoby uważane za atrakcyjne są zwykle oceniane wyżej również pod względem innych pozytywnych cech.

Jednak efekt ten wpływa nie tylko na nasze postrzeganie ludzi na podstawie ich atrakcyjności. Może również obejmować inne cechy.

Na przykład osoby towarzyskie lub życzliwe mogą być postrzegane jako bardziej sympatyczne i inteligentne.

Efekt aureoli sprawia, że ​​postrzeganie jednej cechy prowadzi do stronniczych ocen innych cech.

Sam termin wykorzystuje analogię aureoli, aby opisać, jak może wpływać to na postrzeganie.

W religii nad głową świętego często przedstawia się aureolę, która przedstawia osobę w niebiańskim świetle, aby pokazać, że ta osoba jest dobra.

Kiedy widzisz kogoś przez pryzmat efektu aureoli, widzisz go w podobnym świetle w wielu innych kontekstach.

Ta „aureola” stworzona przez twoje postrzeganie jednej cechy zakrywa je w ten sam sposób.

Efekt diabelski. Efekt rogów. Szatański efekt halo – przykłady

Szatański efekt halo (zwany niekiedy także jako „efekt Golema„) jest zniekształconym postrzeganiem innej osoby wskutek negatywnego pierwszego wrażenia.

W tym wypadku wyrabiamy sobie na temat innej osoby negatywną opinię, przypisując jej liczne wady, które w sposób automatyczny wiążą się z naszym wstępnym doświadczeniem. Kiedy mamy do czynienia z taką sytuacją?

Jeśli ktoś zrobi na nas fatalne pierwsze wrażenie – np. pojawi się na rozmowie kwalifikacyjnej o pracę w pogniecionej koszuli.

Anielski efekt halo – przykłady

Anielski efekt halo to w zasadzie odwrotność omówionego wcześniej efektu Golema.

Jeśli ktoś sprawi na nas dobre pierwsze wrażenie, to często mamy automatyczną skłonność doszukiwać się w tej osobie innych pozytywnych cech osobowościowych.

Anielski efekt halo (inaczej „efekt Galatei„) występuje w różnych sytuacjach życia codziennego i jest częstym towarzyszem relacji międzyludzkich.

Zwykle, gdy spotkamy osobę uśmiechniętą, dobrze ubraną i komunikatywną, to automatycznie przypisujemy jej dodatkowe cechy, dzięki którym zyskuje ona w naszych oczach.

Historia efektu halo

Psycholog Edward Thorndike po raz pierwszy ukuł ten termin w artykule z 1920 roku zatytułowanym „The Constant Error in Psychological Ratings”.

W eksperymencie opisanym w artykule Thorndike poprosił dowódców wojska o ocenę różnych cech podległych im żołnierzy.

Cechy te obejmowały takie rzeczy, jak przywództwo, wygląd fizyczny, inteligencja, lojalność i niezawodność.

Celem Thorndike’a było ustalenie, w jaki sposób oceny jednej cechy przenikają do ocen innych cech.

Stwierdził, że wysokie oceny określonej cechy korelują z wysokimi ocenami innych cech, podczas gdy negatywne oceny określonej jakości prowadzą również do niższych ocen innych cech.

Dlaczego więc nasze ogólne wrażenia na temat danej osoby tworzą tę aureolę, która wpływa na nasze oceny określonych cech?

Badacze odkryli, że atrakcyjność jest jednym z czynników, które mogą odgrywać tutaj ważną rolę.

Kilka różnych badań wykazało, że kiedy oceniamy ludzi jako przystojnych, zwykle uważamy, że mają oni pozytywne cechy osobowości i są bardziej inteligentni.

Jedno z badań wykazało nawet, że przysięgli rzadziej wierzyli, że atrakcyjni ludzie są winni przestępczego zachowania.

Jednak ten stereotyp atrakcyjności może być również mieczem obosiecznym.

Inne badania wykazały, że podczas gdy ludzie częściej przypisują wiele pozytywnych cech atrakcyjnym ludziom, są również bardziej skłonni uwierzyć, że dobrze wyglądające osoby są próżne, nieuczciwe i mogą wykorzystywać swoją atrakcyjność do manipulowania innymi.

Efekt pierwszego wrażenia – jak kierujemy się nim w ocenianiu innych

Efekt halo może mieć wpływ na wiele rzeczywistych interakcji.

Efekt aureoli w edukacji

Badania wykazały, że efekt aureoli może odgrywać rolę w środowisku edukacyjnym.

Nauczyciele mogą różnie wchodzić w interakcje z uczniami w zależności od postrzegania atrakcyjności.

Na przykład pewne badania wykazały, że nauczyciele mieli lepsze oczekiwania wobec dzieci, które oceniali jako bardziej atrakcyjne.

Kolejne bardzo ciekawe badanie, w którym przyjrzano się ocenom akademickim ponad 4500 studentów.

Grupa 28 osób oceniła następnie atrakcyjność studentów (na podstawie zdjęcia do legitymacji studenckiej) w skali od 1 (bardzo nieatrakcyjna) do 10 (bardzo atrakcyjna).

Studenci zostali następnie podzieleni na trzy grupy na podstawie ocen atrakcyjności: poniżej średniej, średniej i powyżej średniej.

Następnie badacze porównali oceny uczniów między zajęciami odbywanymi w tradycyjnej sali wykładowej twarzą w twarz i ocenami online.

Naukowcy odkryli, że uczniowie, którzy zostali oceniani jako ponadprzeciętni z wyglądu, uzyskiwali znacznie niższe oceny z kursów online niż na tradycyjnych zajęciach.

Efekt aureoli może wpływać na to, jak nauczyciele traktują uczniów, ale może również wpływać na to, jak uczniowie postrzegają nauczycieli.

W jednym z badań naukowcy odkryli, że kiedy instruktor był postrzegany jako ciepły i przyjazny, uczniowie ocenili go również jako bardziej atrakcyjnego, pociągającego i lubianego.

Efekt aureoli w pracy

Efekt aureoli może wpływać na sposób postrzegania innych osób w miejscu pracy na wiele sposobów.

Na przykład eksperci sugerują, że efekt aureoli jest jednym z najczęstszych błędów wpływających na oceny i przeglądy wyników.

Przełożeni mogą oceniać podwładnych na podstawie postrzegania pojedynczej cechy, a nie całości ich wyników i wkładu.

Na przykład entuzjazm lub pozytywne nastawienie pracownika może przyćmić jego brak wiedzy lub umiejętności, powodując, że współpracownicy oceniają go wyżej, niż uzasadnia to ich rzeczywiste wyniki.

Efekt aureoli może mieć również wpływ na dochody. Pewne badanie wykazało, że atrakcyjność fizyczna ma pozytywny wpływ nie tylko na pewność siebie osoby, ale także na jej ogólny dochód i dobrobyt finansowy.

Efekt aureoli w marketingu

Marketerzy wykorzystują efekt aureoli do sprzedaży produktów i usług. Kiedy znana osoba popiera określony przedmiot, nasza pozytywna ocena tej osoby może przenieść się na nasze postrzeganie samego produktu.

Efekt aureoli może wpływać na organizacje, lokalizacje, produkty i kanały dostaw / komunikacji, a także nasze oceny innych osób. Jeśli użytkownikom Twojej strony internetowej podoba się jeden aspekt witryny www, to jest bardziej prawdopodobne, że w przyszłości ocenią Twoją firmę pozytywnie.

I odwrotnie, jeśli użytkownicy mają szczególnie złe doświadczenia z witryną, przewidują, że witryna będzie ich źle traktować również w przyszłości, a zatem niechętnie do niej wracają.

W tym drugim przypadku, nawet jeśli witryna zostanie później przeprojektowana, aby była lepsza, użytkownicy nadal będą przenosić swoje negatywne oczekiwania z wcześniejszych doświadczeń.

Efekt halo w reklamie

Jednym z powodów, który czyni reklamę skuteczniejszą jest właśnie efekt halo w reklamach.

Dzieje się tak z powodu wykorzystywania wizerunków sławnych osób, których widok wywołuje na nas pozytywne emocje.

Odbiorcy przenoszą pozytywne emocje, które doświadczyli w jednym z elementów komunikatu reklamowego na cały komunikat.

Chcąc stworzyć określony wizerunek produktu, bądź marki należy stosować wizerunek postaci wiarygodnej. W sytuacji, gdy cechy bohatera promującego dany produkt, czy też markę będą dobrze dopasowane do ich rodzaju, wpływ tego bohatera na zachowania konsumenta będzie duży.

Przykładem może być reklamowanie kosmetyków luksusowych przez atrakcyjną i zadbaną kobietę. Odbiorca, widząc korzyści jakie przyniesie mu użycie danego produktu decyduje się za jego zakup, ponieważ osoba go promująca sprawiała wrażenie wiarygodnej.

Podsumowanie. Jak nie poddać się efektowi aureoli?

Tak więc, następnym razem, gdy będziesz próbował ocenić inną osobę, niezależnie od tego, czy będziesz decydować, na którego kandydata politycznego głosować, czy który film obejrzeć w piątkową noc, zastanów się, jak ogólne wrażenia na temat tej osoby mogą wpłynąć na ocenę innych cech.

Czy Twoje wrażenie, że kandydat jest dobrym mówcą publicznym, sprawia, że czujesz, że jest on również inteligentny, miły i pracowity? Czy myślenie, że dany aktor jest przystojny również prowadzi cię do myślenia, że jest on dobrym ktorem?

Oczywiście świadomość efektu aureoli nadal nie ułatwia uniknięcia jego wpływu na nasze postrzeganie i decyzje. Efekt aureoli jest tylko jednym z wielu uprzedzeń, które pozwalają ludziom podejmować pochopne decyzje, ale także przyczyniają się do błędów w ocenie.

W jednym zdaniu, jak nie dać się oszukać przez efekt aureoli? Nie oceniaj zbyt szybko ludzi.

Podobają Ci się takie konkretne porady biznesowe i psychologiczne?

Możesz je otrzymywać bezpośrednio na swój email, tutaj możesz się zapisać:

Uzyskaj dostęp do ekskluzywnych wskazówek, strategii i CASE STUDY, których nie udostępniam nigdzie indziej.

Mam do Ciebie jeszcze jedno pytanie. Gdzie najczęściej obserwujesz efekt aureoli? Jestem ciekaw waszych odpowiedzi.

doktorant Rafał Szrajnert
doktorant Rafał Szrajnert
Rafał Szrajnert to doktorant (PhD) specjalizujący się w zarządzaniu i marketingu. Ukończył studia magisterskie na wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Łódzkiego, a także studia podyplomowe. Jest przedsiębiorcą z ogromnymi sukcesami, Oprócz własnej działalności prowadzi doradztwo biznesowe, coaching i szkolenia, szeroko znane w Polsce.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Uzyskaj dostęp do ekskluzywnych wskazówek, strategii i CASE STUDY, których nie udostępniam nigdzie indziej.

Zapisz się na newsletter.

Uzyskaj dostęp do ekskluzywnych wskazówek, strategii i CASE STUDY, których nie udostępniam nigdzie indziej.
Zapisz się na newsletter.