efekt owczego pędu
Efekt owczego pędu (psychologia tłumu)-6 sposobów jak na tym zarobić
21 grudnia, 2020
błąd koniunkcji
Model mentalny: Błąd koniunkcji. Szczęśliwa 7
22 grudnia, 2020

Złudzenie kontroli (iluzja wpływu)- 4 przykłady DZIAŁA

Złudzenie kontroli

Nie wszystko w życiu jest pod naszą kontrolą. Wiara w to, że jednak może być jest poważną przeszkodą w wykonywaniu zadań przez większość życia. Nauczenie się, jak radzić sobie z tym czym jest złudzenie kontroli, lub iluzja kontroli, znacznie ułatwi zaakceptowanie rzeczy, na które nie masz wpływu, i skupienie wysiłków na obszarach, nad którymi masz kontrolę.

Złudzenie kontroli (iluzja wpływu)- 4 przykłady DZIAŁA 1

Idealne sytuacje życiowe dają nam całkowitą kontrolę nad wynikiem. Pozwalają nam błyszczeć i demonstrować naszą ciężką pracę i nasze mocne strony. Niestety, takie sytuacje są rzadsze, niż mogłoby się wydawać.

Nawet w najprostszych relacjach międzyludzkich – do tanga trzeba dwojga. Sytuacje, w których mamy całkowitą kontrolę nad wynikiem, nie są powszechne.

Złudzenie kontroli

Iluzja kontroli

Iluzja kontroli jest błędem poznawczym, który prowadzi nas do założenia, że mamy pełną kontrolę nad wynikiem sytuacji w przypadku, gdy tego jednak nie mamy.

Jednym z najczęstszych przejawów tego zjawiska są relacje z innymi ludźmi. Możesz na przykład pokłócić się z kolegą lub przełożonym, mimo że traktujesz ich z szacunkiem i życzliwością. Łatwo jest winić siebie za tego rodzaju sytuację, ale w rzeczywistości – druga osoba ma coś do powiedzenia w sposobie wyrażania relacji. Mogą nie wiedzieć, że mają zły dzień i sami szukają zwady z innymi, lub mogą to wiedzieć bardzo dobrze.

Nie masz pełnej kontroli w tej sytuacji. Chociaż masz kontrolę nad tym, jak odnosisz się do drugiej osoby i jak na nią reagujesz – oni zachowują kontrolę nad tym, jak cię traktują.

W latach siedemdziesiątych Ellen Langer, badaczka z UCLA, wykazała dowody na zjawisko, które nazwała złudzeniem kontroli. Kolejni badacze potwierdzili tę tak zwaną pozytywną iluzję w wielu konfiguracjach eksperymentalnych.

Iluzja kontroli została formalnie zidentyfikowana przez Ellen Langer w 1975 roku w jej artykule „The Illusion of Control”, opublikowanym w The Journal of Personality and Social Psychology.

Uczestnicy eksperymentu na loterii wierzyli, że mają większą kontrolę nad wynikiem, jeśli wybierają swoje liczby, zamiast przydzielania ich losowo. Ludzie uważają, że są mniej podatni na wypadek samochodowy, gdy prowadzą samochód, niż gdyby jechali na miejscu pasażera. W grze w kości gracze mają tendencję do rzucania kośćmi mocniej, gdy potrzebują wyższych liczb, co dowodzi ukrytego przekonania, że dzięki „umiejętnościom” mogą w jakiś sposób kontrolować swoją fortunę.

Badania wielokrotnie wykazały, że niezależnie od inteligencji, wiedzy i rozumu, ludzie często wierzą, że mają kontrolę nad wydarzeniami w ich życiu, nawet jeśli taka kontrola jest niemożliwa.

Podobnie jak w przypadku wszystkich badań w psychologii, nie ma pewności, jak najlepiej zastosować wyniki eksperymentów przekładając złudzenie kontroli na rzeczywiste scenariusze. Trwa też spór o mechanizm leżący u podstaw iluzji kontroli. Mimo to, biorąc pod uwagę wyniki badań z przymrużeniem oka, prawdopodobnie można bezpiecznie powiedzieć, że mamy mniejszą kontrolę nad naszym życiem, niż moglibyśmy sądzić.

Złudzenie kontroli

iluzja kontroli

Kwestia kontroli jest wszechobecna w praktyce terapeutycznej. Ludzie chcą kontrolować innych, nienawidzą poczucia utraty kontroli, strachu przed kontrolowaniem przez innych.

I spójrzmy prawdzie w oczy, są chwile, kiedy własne złudzenie kontroli każdego z nas kieruje fantazjami o wywieraniu większego wpływu na życie innych, niż jest to z pewnością możliwe.

Co ciekawe, badacze odkryli, że chociaż większość osób działa pod wpływem iluzji kontroli, przynajmniej przez pewien czas, osoby w depresji znacznie rzadziej żyją w takich złudzeniach. Jeśli chodzi o dokładną ocenę kontroli, osoby w depresji znacznie lepiej trzymają się rzeczywistości.

Ten dokładny pogląd jest być może zaskakujący, biorąc pod uwagę fakt, że osoby z depresją są podatne na wszelkiego rodzaju inne zniekształcenia poznawcze. Nie jest jednak zaskoczeniem, że badacze znaleźli również dowody na pesymistyczne nastawienie u osób w depresji.

Odwieczny motyw obejmuje wyjście poza zwykłe pragnienie większej kontroli i rozszerzenie się na sferę napędzającej potrzeby kontroli. Ten pierwszy zwykle przychodzi z niechętnym westchnieniem uznania, że ​​nasze strefy wpływów są nie tylko ograniczone, ale w rzeczywistości są dość małe. Ten ostatni często kończy się ciężką porcją zaprzeczenia. Potrzeba kontroli kończy się na kontrolowaniu jednostki.

Wszyscy znamy ludzi, którzy mocno trzymają się potrzeby kontroli. Tak musi być. Panikują, gdy zmieniają się okoliczności. „Odpuszczanie” nie występuje w ich słowniku. Wyobrażam sobie, że to właśnie te osoby są najbardziej skłonne do polegania na złudzeniu kontroli, aby wzmocnić swoją nadzieję, że ścisłe trzymanie się zapewni bezpieczeństwo, którego pragną.

Cechą charakterystyczną zdrowia psychicznego jest zdolność do elastyczności – w zachowaniach i reakcjach oraz w odniesieniu do uczuć i myśli. Kiedy potrzebujesz kontroli, rezygnujesz z elastyczności i stawiasz niższy niż to konieczne pułap zdolności do angażowania się i cieszenia się życiem.

Jak na ironię, w elastycznej pozycji może być więcej „kontroli” niż w takiej, w której staramy się utrzymać wszystko w wąskiej strefie komfortu. To tak, jakby próbować trzymać się balonu z wodą. Im mocniej spróbujesz go uchwycić, tym bardziej prawdopodobne jest, że pęknie. Jeśli zamiast tego delikatnie i elastycznie złapiesz balon w otwartą dłoń, będziesz znacznie bardziej w stanie „kontrolować” jego ruch.

Należy pamiętać, że kontrola w naszym życiu jest często iluzoryczna. Nie musisz wpadać w depresję, aby szczerze spojrzeć na rzeczywisty stopień kontroli, jaki posiadasz w różnych obszarach swojego życia. Kiedy już zdecydujesz, że nie masz nad czymś kontroli, możesz zacząć ćwiczyć elastyczność i oszczędzać energię na sprawy, na które naprawdę możesz wpłynąć.

Obsesja kontroli

Zostaliśmy nauczeni, aby wyznaczać cele, a następnie pracować nad działaniami, które do nich prowadzą… a jednak jak często te cele zawodzą? Jak często próbujemy kontrolować przyszłość, której nie możemy przewidzieć?

Nasze próby kontrolowania świata można zobaczyć poprzez to jak:

  • Próbujemy kontrolować, jak wyglądają nasze dzieci, tak jakbyśmy mogli je kształtować jak bloki gliny, tak jakby ludzie nie byli bardziej złożeni, niż możemy to zrozumieć.
  • Śledzenie każdego drobiazgu, od wydatków, przez ćwiczenia, przez to, co jemy, po czynności, które wykonujemy, liczbę odwiedzających naszą witrynę, liczbę kroków, które zrobiliśmy dzisiaj i ile kilometrów przejechaliśmy. Jakby nasze selektywne śledzenie mogło obejmować wiele złożonych czynników, które wpływają na wyniki.
  • Próba kontrolowania pracowników – znowu złożone istoty ludzkie z wieloma motywacjami, kaprysami i nawykami, których nie rozumiemy.
  • Obsesyjnie planujemy projekty, wycieczki, dni, imprezy, tak jakby wyniki wydarzeń były rzeczami, które możemy kontrolować za pomocą naszych mocy manipulowania światem.

Jeśli możemy odpuścić złudzenie kontroli, tę iluzję,co nam zostanie? Jak możemy żyć w tym chaosie?

Pomyśl o rybie. Ryba pływa w morzu pełnym chaosu, którego nie może kontrolować – podobnie jak my wszyscy. Ryba, w przeciwieństwie do nas, nie ma złudzeń, że kontroluje morze lub inne ryby w morzu. Ryba nawet nie próbuje kontrolować, gdzie się coś kończy, a gdzie się zaczyna – po prostu pływa, albo płynie z prądem, albo pod prąd. Zjada, chowa się i łączy w pary, ale nie próbuje niczego kontrolować.

Nie jesteśmy lepsi od tej ryby, ale nasze myślenie stwarza potrzebę iluzji (złudzenie kontroli).

Zrezygnuj z tego myślenia. Naucz się być rybą.

Kiedy jesteśmy w środku chaosu, odpuść sobie potrzebę kontrolowania go. Rozkoszuj się tym, przeżyj to w tej chwili, staraj się nie kontrolować wyniku, ale radzić sobie z przepływem, gdy nadchodzi.

rozwój osobisty, szkolenia, wiedza

Zachęcam do podzielenia się swoimi opiniami i doświadczeniem w komentarzach.

Teraz chciałbym usłyszeć, co masz do powiedzenia:

Czego nauczyłeś się z dzisiejszego wpisu?

Co najbardziej Ciebie szokuje w tym jak złudzenie kontroli wpływa na nasze życie?

A może masz pytanie dotyczące czegoś z opisanych reguł.

Tak czy inaczej, podziel się swoimi przemyśleniami w sekcji komentarzy poniżej.

doktorant Rafał Szrajnert
doktorant Rafał Szrajnert
Rafał Szrajnert to doktorant (PhD) specjalizujący się w zarządzaniu i marketingu. Ukończył studia magisterskie na wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Łódzkiego, a także studia podyplomowe. Jest przedsiębiorcą z ogromnymi sukcesami, Oprócz własnej działalności prowadzi doradztwo biznesowe, coaching i szkolenia, szeroko znane w Polsce.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Uzyskaj dostęp do ekskluzywnych wskazówek, strategii i CASE STUDY, których nie udostępniam nigdzie indziej.

Zapisz się na newsletter.

Uzyskaj dostęp do ekskluzywnych wskazówek, strategii i CASE STUDY, których nie udostępniam nigdzie indziej.
Zapisz się na newsletter.