Prawo autorskie – podstawowe pojęcia i czym jest? (przykłady, definicja)

Inkubator przedsiębiorczości -co to jest i jakie korzyści daje? (przykłady, definicja)
17 lutego, 2023
Lokalizator gps, kiedy może nam się przydać? (przykłady, definicja, jak działa)
17 lutego, 2023

Prawo autorskie – podstawowe pojęcia i czym jest? (przykłady, definicja)

prawo autorskie

Czym jest prawo autorskie?

Prawo autorskie jest poszanowaniem podstawowych praw każdego twórcy do jego własności intelektualnej.

Wytwory ludzkiego umysłu często posiadają przeogromną wartość, którą jednak nie zawsze możemy przedstawić w sposób materialny.

Każdy autor posiada zatem prawo do tego, by samodzielnie operować swoją własnością intelektualną, odsprzedawać swoje prawa do niej i zarabiać godne pieniądze.

W tym celu powstał zbiór przepisów, które chronią autorów własności intelektualnej. Prawa te są jednak zróżnicowane w zależności od kontynentu, a nawet danego kraju. Twórcy powinni zatem być świadomi swoich praw, które szczególnie w Europie wychodzą naprzeciw ich interesom.

Zaufali mi najlepsi:

moi klienci i partnerzy

Prawa autorskie to zespół norm prawnych, które chronią interesy twórców dzieł artystycznych, literackich, naukowych i technicznych. Prawa autorskie przyznają twórcom prawa do kontroli sposobu korzystania z ich dzieł oraz do wynagrodzenia za ich pracę. Oznacza to, że twórca ma prawo decydować o tym, w jaki sposób jego dzieło jest wykorzystywane i rozpowszechniane, oraz otrzymać wynagrodzenie za to wykorzystanie.

Prawa autorskie dają twórcom szereg uprawnień, takich jak prawo do autorstwa, prawo do rozpowszechniania, prawo do utworu zależnego, prawo do publicznego wykonania, prawo do reprodukcji i prawo do dystrybucji. Wszystkie te prawa chronią twórców przed nieuprawnionym korzystaniem z ich dzieł przez osoby trzecie.

Prawa autorskie mają charakter międzynarodowy i są chronione przez wiele umów międzynarodowych, w tym przez Konwencję Berneńską, która jest najważniejszym międzynarodowym aktem prawnym w dziedzinie ochrony praw autorskich. Każde państwo ma własne przepisy dotyczące praw autorskich, a w Polsce regulacje te są zawarte w ustawie o prawie autorskim i prawach pokrewnych.

Jakie dzieła są chronione prawnie?

Prawo autorskie chroni szereg dzieł, które są wytworem danego autora. W pierwszej kolejności warto nawiązać tutaj do muzyki, gdzie bardzo często prawo autorskie jest łamane przez nieświadome tego osoby.

Przykładem mogą być oryginalne utwory muzyczne lub nawet krótkie nagrania dźwiękowe. Kompozytorzy, piosenkarze lub pomniejsi twórcy nagrań dźwiękowych, są tutaj chronieni na podstawie prawa cywilnego.

Mają oni pełne prawo do korzyści finansowych z rozpowszechniania swoich dzieł. Kolejną kwestią są tutaj dzieła audiowizualne.

Do tej grupy możemy zaliczyć filmy, programy rozrywkowe lub dodane wideo na platformie Youtube. Prawo autorskie może również dotyczyć dzieł literackich, artystycznych, gier komputerowych, oprogramowania, a nawet wynalazków.

Twórcy działa mogą odsprzedać swoje prawa lub umożliwić korzystanie ze swojej własności intelektualnej po uiszczeniu stosownego wynagrodzenia. Każda osoba korzystająca zatem z takich dóbr intelektualnych powinna wcześniej upewnić się, że nie łamie w ten sposób prawa autorskiego oraz nie naraża twórcy na straty finansowe.

REKLAMA

Koniecznie zobacz NAJLEPSZE szkolenie z Facebooka na rynku

szkolenie facebook

Link do kursu: szkolenie Facebook Ads

Koniec reklamy.

Co jest źródłem prawa autorskiego?

Źródłem prawa autorskiego są przepisy prawa, które określają prawa i obowiązki autorów utworów oraz osób, które chcą korzystać z tych utworów. Prawo autorskie regulowane jest przez krajowe przepisy prawne oraz międzynarodowe umowy i konwencje, takie jak Konwencja Berneńska o Ochronie Dzieł Literackich i Artystycznych.

Prawo autorskie chroni prawa twórców do ich oryginalnych dzieł, takich jak książki, muzyka, filmy, programy komputerowe, sztuka i wiele innych. Chroni ono prawa autorów do kontrolowania sposobu, w jaki ich dzieła są używane, kopiowane i rozpowszechniane. Prawo autorskie przysługuje autorom bez konieczności rejestracji lub oznaczenia swoich dzieł.

W praktyce, źródłem prawa autorskiego jest zbiór przepisów, które regulują m.in.:

  • Prawa autorskie do utworów i chronią je przed kopiowaniem, rozpowszechnianiem i wykorzystywaniem bez zgody autora;
  • Zasady korzystania z utworów chronionych prawem autorskim (np. w ramach dozwolonego użytku prywatnego, cytowania, itp.);
  • Warunki nabycia i przekazywania praw autorskich do utworów;
  • Sankcje za naruszenie praw autorskich, w tym kary pieniężne i kary karno-administracyjne.

Co zalicza się do praw autorskich?

Do praw autorskich zalicza się szereg uprawnień i prerogatyw, jakie przysługują twórcom dzieł. Najważniejsze z nich to:

  1. Prawo do autorstwa – prawo do uznania autorstwa utworu przez jego twórcę, czyli prawo do bycia wymienionym jako autor utworu.
  2. Prawo do rozpowszechniania – prawo do decydowania o sposobie, w jaki utwór jest wprowadzany do obrotu oraz o jego dostępności na rynku.
  3. Prawo do utworu zależnego – prawo do tworzenia utworów zależnych (np. tłumaczeń, adaptacji, aranżacji).
  4. Prawo do publicznego wykonania – prawo do decydowania o publicznym wykonaniu utworu, takim jak występ, projekcja filmu, odczytanie wiersza itp.
  5. Prawo do reprodukcji – prawo do decydowania o kopiowaniu utworu.
  6. Prawo do dystrybucji – prawo do decydowania o pierwszym wprowadzeniu do obrotu egzemplarzy utworu.

Prawa te chronią interesy twórców, gwarantując im kontrolę nad sposobem wykorzystania ich dzieł oraz zapewniając im wynagrodzenie za ich pracę. Przysługują one nie tylko pisarzom, muzykom i artystom, ale również osobom, które tworzą dzieła z dziedziny fotografii, filmu, architektury, projektowania, a także naukowcom, wynalazcom i autorom programów komputerowych.

Kiedy naruszamy prawa autorskie?

Naruszamy prawa autorskie, gdy korzystamy z utworu w sposób, który nie jest zgodny z prawem lub bez zgody właściciela praw autorskich. Przykłady naruszeń praw autorskich to:

  1. Nielegalne kopiowanie lub dystrybucja utworów – na przykład kopiowanie i rozpowszechnianie książek, muzyki lub filmów bez zgody właściciela praw autorskich.
  2. Nielegalne wykorzystywanie utworów w celach komercyjnych – na przykład wykorzystywanie utworów bez zgody autora w celu uzyskania korzyści finansowych.
  3. Nielegalne modyfikowanie utworów – na przykład wprowadzanie zmian do oryginalnych dzieł bez zgody autora.
  4. Publiczne wykonanie utworu bez zgody autora – na przykład publiczne wykonanie utworu w ramach koncertu lub przedstawienia bez zgody autora lub bez opłacenia stosownej opłaty.
  5. Cytowanie lub wykorzystanie fragmentów utworu bez wymienienia źródła – na przykład wykorzystywanie fragmentów dzieła bez wymienienia autora i tytułu utworu.
  6. Nielegalne wykorzystywanie programów komputerowych – na przykład kopiowanie lub modyfikowanie programów komputerowych bez zgody właściciela praw autorskich.

Naruszenie praw autorskich może prowadzić do poważnych konsekwencji prawnych, takich jak kary finansowe lub odpowiedzialność karna. Warto zawsze upewnić się, czy korzystanie z danego utworu jest legalne i czy nie narusza praw autorskich.

Jak ominąć prawo autorskie?

Korzystanie z czyjejś własności intelektualnej wiąże się najczęściej z poniesieniem kosztów. Każdy autor chce zarabiać na swojej pracy i bezwzględnie należy to prawo szanować.

Istnieje jednak możliwość, by korzystać z czyjejś własności intelektualnej za darmo w sposób zgodny z prawem.

Wielu autorów często w zupełności za darmo udostępnia swoje materiały dla ludzi. W ten sposób promuje swoją twórczość lub zarabia na współpracy z reklamodawcami.

Świetnym przykładem jest platforma Youtube, gdzie autorzy udostępniają swoje filmy za darmo, a w zamian zarabiają na wyświetleniach z reklam oraz współpracy z popularnymi markami. Kolejnym przykładem mogą być internetowe banki zdjęć i filmów stockowych.

Znajdziemy tam bogaty wybór ze zdjęciami, grafikami wektorowymi, ilustracjami, a nawet krótkimi filmami wideo. Większość z tych dzieł posiada oznaczenie, że jest udostępniana na wolnej licencji. Do osoby pobierającej taką treść należy obowiązek, by upewnić się na jakich warunkach działa dana licencja.

Niekiedy jedynym wymaganiem jest jedynie oznaczenie takiego autora lub podanie linku do jego pracy. Takie działania są korzystne dla obu stron.

Autorzy czyją się docenieni, docierają do nowej bazy klientów oraz zwiększają dochody, a ludzie korzystają z darmowej własności intelektualnej. Warto wspomnieć też o tym, że prawo autorskie w niektórych przypadkach może się przedawnić.

Dotyczy to na przykład utworów audiowizualnych, które po śmierci autora są jeszcze chronione przez okres kilkudziesięciu lat. W Polsce majątkowe prawa autorskie wygasają po 70 latach od daty śmierci takiego autora.

Jakie istnieją systemy prawa autorskiego?

Prawo autorskie bardzo często różni się w zależności od tego, gdzie aktualnie się znajdujemy. Większość krajów współpracuje jednak w tym względzie i stara się obrać jeden kierunek.

Aktualnie na pierwszy rzut wyłaniają się dwa systemy prawa autorskiego, które są uznawane za podstawowe.

Copyright to system prawa autorskiego, który jest charakterystyczny przede wszystkim dla krajów anglosaskich.

System oparty na bazie tego prawa autorskiego spotkamy w Stanach Zjednoczonych Ameryki, Wielkiej Brytanii lub Australii. W Polsce obowiązuje inny system prawa niż w wymienionych wyżej krajach.

W naszej ojczyźnie spotkamy się z droit d’auteur, co z tłumaczenia na Polski znaczy po francusku – prawo autora. System prawa autorskiego obowiązujący w Polsce jest charakterystyczny dla całej Europy kontynentalnej. Jednym z jego głównych założeń jest to, że utwór jest chroniony prawem autorskim wraz z jego momentem powstania.

Doit d’auteur skupia się w głównej mierze na tym, by przede wszystkim chronić interesy twórcy danej własności intelektualnej. System ten podkreśla podstawowe prawo każdego autora do tego, by chronić go przed nieuczciwymi praktykami ze strony osób trzecich. Ochrona prawna autorów umożliwia im spokojną pracę i stabilny rozwój w swojej dziedzinie, która ich pasjonuje.

Niestety obecnie dalej istnieją kraje, gdzie łamanie tych podstawowych praw autorów jest poniekąd codziennością. Naruszenie własności intelektualnej często spotykane jest na przykład w Chinach.

Kraje na całym świecie starają się jednak wypracować wspólną politykę, która z czasem obierze właściwy tor.

doradztwo konsulting szkolenie sprzedaży biznes firma szkolenia online
Sprawdź moją ofertę:
Prawo autorskie - podstawowe pojęcia i czym jest? (przykłady, definicja) 1

Co myślisz o moim nowym wpisie na blogu?

A może masz pytanie dotyczące strategii lub techniki jak działać najlepiej?

Tak czy inaczej, chciałbym usłyszeć, co masz do powiedzenia.

Więc śmiało, teraz udostępnij ten wpis na swoich social mediach i zobacz co inni mają do powiedzenia.

Dr/PhD Rafał Szrajnert
Dr/PhD Rafał Szrajnert
Rafał Szrajnert to doktorant (PhD) specjalizujący się w zarządzaniu i marketingu. Ukończył studia magisterskie na wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Łódzkiego, a także studia podyplomowe. Jest przedsiębiorcą z ogromnymi sukcesami, Oprócz własnej działalności prowadzi doradztwo biznesowe, coaching i szkolenia, szeroko znane w Polsce. Profil działalności to: -doradztwo marketingowe -konsulting marketingowy -szkolenia, kursy -doradztwo biznesowe (psychologia, coaching) -marketing (seo, reklamy CPA, PPC)